Chełmiec w krajowej czołówce zamożnych gmin wiejskich. Jest jednak spadek w rankingu

Gmina Chełmiec znalazła się na 236. miejscu w Polsce w najnowszym rankingu zamożności samorządów przygotowanym przez czasopismo „Wspólnota”. Wśród gmin wiejskich powiatu nowosądeckiego lepszy wynik osiągnęło jedynie Łącko. Jednocześnie Chełmiec spadł o 57 pozycji w porównaniu z poprzednią edycją zestawienia. Co dokładnie oznaczają te liczby dla mieszkańców?

Ranking „Wspólnoty” opiera się na danych finansowych samorządów za 2025 rok. W kategorii gmin wiejskich sklasyfikowano 1459 jednostek z całej Polski. Chełmiec zajął 236. miejsce, osiągając wskaźnik zamożności wynoszący 7201,16 zł w przeliczeniu na jednego mieszkańca.

Oznacza to, że Chełmiec znalazł się mniej więcej w pierwszych 16 proc. gmin wiejskich w kraju pod względem wskaźnika zastosowanego w rankingu.

Chełmiec drugi w powiecie nowosądeckim

Wśród gmin wiejskich powiatu nowosądeckiego wyżej sklasyfikowane zostało jedynie Łącko, które zajęło 223. miejsce z wynikiem 7276,13 zł na mieszkańca. Różnica pomiędzy Łąckiem a Chełmcem wyniosła więc niespełna 75 zł na mieszkańca.

Za Chełmcem znalazły się m.in. Łabowa, Korzenna, Gródek nad Dunajcem, Podegrodzie czy Kamionka Wielka.

Gminy wiejskie powiatu nowosądeckiego w rankingu „Wspólnoty”:

• Łącko – 223. miejsce, 7276,13 zł na mieszkańca,
• Chełmiec – 236. miejsce, 7201,16 zł,
• Łabowa – 472. miejsce, 6612,76 zł,
• Korzenna – 477. miejsce, 6603,12 zł,
• Gródek nad Dunajcem – 492. miejsce, 6576,26 zł,
• Podegrodzie – 789. miejsce, 6257,95 zł,
• Kamionka Wielka – 810. miejsce, 6239,18 zł,
• Łososina Dolna – 941. miejsce, 6104,56 zł,
• Rytro – 970. miejsce, 6065,35 zł,
• Grybów – 996. miejsce, 6039,98 zł,
• Nawojowa – 1287. miejsce, 5691,89 zł.

Chełmiec spadł o 57 miejsc

W poprzedniej edycji rankingu Chełmiec zajmował 179. pozycję. Tym razem jest na miejscu 236., co oznacza spadek o 57 miejsc.

Warto jednak zaznaczyć, że sam spadek w tabeli nie oznacza automatycznie pogorszenia sytuacji finansowej gminy. Ranking ma charakter porównawczy – o pozycji decyduje również to, jak w tym samym czasie zmieniały się dochody innych samorządów.

Historia pozycji Chełmca pokazuje zresztą spore wahania. W rankingu „Wspólnoty” gmina zajmowała kolejno: 214. miejsce w 2020 roku, 166. w 2021, 526. w 2022, 99. w 2023, 179. w 2024 i 236. w 2025 roku.

Co właściwie oznacza 7201,16 zł na mieszkańca?

To jedna z najważniejszych informacji przy interpretacji zestawienia: ranking nie pokazuje zamożności mieszkańców Chełmca ani wysokości ich zarobków.

Kwota 7201,16 zł nie oznacza również, że każdy mieszkaniec otrzymuje taką sumę albo że dokładnie tyle gmina może wydać na każdą osobę.

Autorzy rankingu badają możliwości finansowe samorządu. Pod uwagę brane są przede wszystkim dochody własne oraz otrzymywane subwencje, a następnie odpowiednio skorygowana wartość dzielona jest przez liczbę mieszkańców.

Z obliczeń wyłączane są dotacje celowe. Autorzy tłumaczą, że duża jednorazowa dotacja na inwestycję mogłaby sztucznie wywindować gminę w rankingu tylko na jeden rok i nie musiałaby świadczyć o trwałej sile jej budżetu.

Dlaczego wynik jest ważny dla mieszkańców?

Wysoka pozycja w takim zestawieniu daje pewien obraz możliwości finansowych samorządu. Im większa baza dochodowa, tym potencjalnie większe możliwości finansowania lokalnych usług i wkładu własnego potrzebnego przy inwestycjach.

Nie można jednak na podstawie jednej pozycji rankingowej przesądzać o jakości dróg, szkół, komunikacji, infrastruktury sportowej czy innych usług świadczonych mieszkańcom.

Sama „Wspólnota” zwraca uwagę, że dochód w przeliczeniu na mieszkańca nie pokazuje pełnego obrazu. Koszty funkcjonowania samorządów są różne – szczególnie w rozległych gminach wiejskich, gdzie trzeba utrzymywać szkoły, drogi, sieci infrastrukturalne czy transport na dużym obszarze.

Łącko przed Chełmcem, ale przewaga jest niewielka

Z lokalnego punktu widzenia najciekawsze może być porównanie dwóch najwyżej sklasyfikowanych gmin powiatu.

Łącko osiągnęło wynik 7276,13 zł na mieszkańca, natomiast Chełmiec 7201,16 zł. Różnica wynosi 74,97 zł, mimo że obie gminy dzieli w ogólnopolskiej tabeli 13 pozycji.

Kolejna sądecka gmina – Łabowa – znalazła się już na 472. miejscu, z wynikiem 6612,76 zł. Chełmiec ma więc wyraźną przewagę nad większością gmin wiejskich Sądecczyzny.

W skali kraju lider jest daleko przed pozostałymi

Pierwsze miejsce w kategorii gmin wiejskich kolejny raz zajął Kleszczów w województwie łódzkim. Jego wskaźnik zamożności wyniósł aż 36 826,63 zł na mieszkańca. Drugie miejsce przypadło Rewalowi, a trzecie Sulmierzycom.

Tak duże różnice pokazują, że sytuację poszczególnych gmin w znacznym stopniu kształtuje ich lokalna baza gospodarcza i podatkowa.

Samorządy finansowo odbiły po trudniejszych latach

Ranking został opublikowany po pierwszym roku obowiązywania nowego systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Według analizy „Wspólnoty” realne dochody samorządów wzrosły w 2025 roku o około 4 proc., a po pominięciu dotacji celowych – o około 5 proc. Spadek dochodów zanotowało jedynie około 2,5 proc. jednostek.

Autorzy zaznaczają jednak, że w przypadku gmin poprawa oznaczała w dużym stopniu powrót do poziomów obserwowanych przed wyraźnym osłabieniem finansów samorządowych z lat 2022–2023.

Źródło: ranking „Sytuacja finansowa samorządów w 2025 r.” – „Wspólnota”, 2026.